Een echte Sonos

SONY DSC
Sonos® PLAY:1

Mijn grote vriend Michel wordt 6 november 50. Ik app wat met onze gezamenlijke makker Chris over een cadeau. Chris heeft contact gehad met Michel. Een boek is altijd goed en verder spaart hij voor een Sonos geluidssysteem. Een beetje saai vinden we het. Ik stel voor om iets proberen in elkaar te knutselen. Misschien een Sonos 3D printen? 

De volgende dag ga ik op zoek. Ik vind een 3D model van de Sonos Play 1. Het is in Skechtup formaat. In dat programma “zaag” ik een bodem uit het model en repareer het model via Meshmixer van Autodesk (dichtmaken etc.).

Ik geef aan het eind van de middag de 3D printer opdracht het model te printen. De dag erna hoor ik van een collega dat het spaghetti werd. Zoals zo vaak stelde de 3D-printer me  teleur.

6261314261_a34aa142c3_o_display_large_preview_featured
Buigbaar hout

Dan maar vanaf scratch beginnen met de lasercutter. De Sonos Play 1 heeft een min of meer heldere geometrische figuur: een kolom van een afgerond vierkant. En dat past heel goed bij een mooie “truc” om om een bochtje te gaan: het insnijden zodanig dat je het hout kan buigen. Ik doe wat metingen en maak een eerste ontwerp.

Hiervoor combineer ik een gedownloade “krommingssnede” (op heel veel plekken te vinden, o.a. hier) en een randje van BoxDesigner. Ik snijd het uit op karton (ons geliefde prototypemateriaal) en test het. Het ziet er redelijk overtuigend uit. Ik bekijk de Sonos (online) nog wat beter en maak een patroon van gaatjes en letters op de rand. 

schermafbeelding-2016-11-01-om-12-16-14
Het “geluidsdingetje”

Ik bedenk me plotseling dat ik nog een geluidsdingetje heb. Een chipje met een uitgebroken opnameknop, een uitgebroken afspeelknop, een uitgebroken controleLED en een luidsprekertje. De kwaliteit is niet erg hoog maar dat is bij dit plagerige cadeautje alleen maar goed. Ik meet de knoppen en de luidspreker en ontwerp navenante gaatjes in de behuizing.

Ik laat hem uitsnijden en kleur het met ecoline, onverdund zwart op de rand en sterk verdund grijs daaronder. En dan is het weekend gestart en laat ik het drogen.

Het kokertje
Het kokertje

Maandag ga ik verder. Het is nu nog een kokertje. Er moet allereerst een dekseltje op. Ik meet allereerst hoe groot het gat is. Verder bestudeer ik nauwkeurig hoe de bovenkant van de Sonos er in het echt uitziet en teken deze. Het is verdiept, dus ik maak twee lagen. Ik ontwerp een gaatje voor de afspeelknop en een gaatje voor de LED. Na het uitsnijden blijkt de afspeelknop te diep te liggen. Ik snijd twee laagjes perspex uit en plak die op de oorspronkelijke knop. Het gat voor de LED moet wat groter en dat doe ik met de handboor. Weer wat ecoline erop, de knop en de LED lijm ik vast en de bovenkant is klaar.

Ik lijm de deksel erin door aan drie kanten een houtje in te lijmen waarop het dekseltje rust.

beiden
Links de binnenkant zoals die geworden is en rechts de bovenkant van een echte Sonos.

Ik maak een extra gaatje voor de microfoon en lijm die, de luidspreker en de opnameknop ook in het frame. 

Voor de onderkant wil ik graag een deksel die los te halen is. Dan zijn de batterijen eventueel te vervangen en kunnen Chris en ik er wat geld in stoppen. Ik kies voor een magnetische sluiting. Als eerste snijd ik het dekseltje uit. Ik graveer heel langzaam een strookje aan de vier zijkanten in het midden naast een toepasselijke tekst . Door dat langzaam te doen, ontstaat er een gaatje in het hout. Hierin lijm ik een stukje ijzerdraad. Vervolgens doe ik datzelfde met vier balkjes. Hierin lijm ik een precies passen magneetje. Deze lijm ik vast aan het frame en pas daarna het deksel.

Af!
Af!

Het past mooi en hij is klaar. Nu nog even met Chris “Lang zal hij leven” inzingen, volstoppen met geld, inpakken en dan geven. Ben benieuwd wat hij ervan vindt.
 
 
 
 

 

 

 

 

Tot slot

Elke keer als ik iets maak leer ik een boel dingen. Wat technische (hier bijvoorbeeld dieper liggende gaten maken) maar ook over maken en over mezelf. Ik had een onbedwingbare behoefte om iets te maken hoewel het eigenlijk vrij slecht uitkwam. Toetsweek en een boel lezingen en een workshop binnenkort. En toch heb ik het gedaan. En het voelde goed! 

Het lijkt natuurlijk erg (ook vanwege het moment) erg op een Sinterklaas-surprise. Ik hoop dan ook dat wellicht anderen inspireert om weer aan de slag te gaan. een mooi pleidooi voor de surprise is opgeschreven door Anne-Wil Lucas en wel hier.

knots1En ik maak meteen van de gelegenheid gebruik om reclame te maken voor het boek van mijn grote vrienden Rolf Hut (tekst en ideeën) en Marten Hazelaar (illustraties). Het boek heet “Knotsgekke Surprises om zelf te maken” en kun je online hier kopen. Of ga naar een boekhandel zoals Kinderboekwinkel In de Wolken in Voorburg.

 

 

 

 

Medaillespiegel. Maar dan eerlijker.

Inleiding

logoLaat ik beginnen met zeggen dat ik het soms best aardig vind om naar de Olympische Spelen te kijken en dat het ook leuker is om ernaar te kijken als je “voor iemand” bent, snap ik ook. Tegelijkertijd erger ik me ook aan het juichen om Nederlandse medailles voor sporten waar verder nooit enige aandacht voor is (Keirin?). Ko Colijn schreef voor Vrij Nederland een mooi (wellicht wat sterk) stuk over dat rare sportchauvinisme.

Maar data! Die vind ik leuk. Zo schreef ik al eens over de Top 2000 en over Het midden van Nederland. Elke dag horen wij tijdens deze Spelen iets over waar we staan in de medaillespiegel. En elke keer denk ik, ja, Amerika bovenaan. Maar die hebben ook veel meer inwoners. Of andersom, een medaille voor een klein land, is veel bijzonderder dan weer een voor China.

En dus heb ik wat data bij elkaar verzameld. Dat staat daar wel zo makkelijk maar da was natuurlijk het grootste probleem. De data van het aantal inwoners van Wikipedia en de medaillelijst, willen natuurlijk niet zo snel samen. Maar het lukte (doordat ik weer een nieuwe Excel-truc leerde: vert.zoeken) en dan is er te spelen. Let we;: het is de medaillespiegel van nu (maandag 15 augustus, 15.00 uur, terwijl ik dit schrijf haalt Sharon van Rouwendal er een gouden medaille bij voor Nederland). Deze verandert nogal. Ik zal aan het eind nog een finale analyse doen. Later gezien: deze site die veel doet wat ik bij elkaar ploeterde 😉

De medaillespiegel

Als eerste de manier waarop de media de ranglijst maken: alleen maar kijken naar het aantal gouden medailles. geen erg opvallende zaken hier. Grote landen, veel medailles.

Schermafbeelding 2016-08-15 om 16.02.33

Medailles per inwoner

Eerst maar eens kijken naar medailles per inwoner. Of, wat ik heb gedaan he, het aantal medailles per miljoen inwoners. Daar wel wat verrassingen.

Schermafbeelding 2016-08-15 om 16.06.14

fijiFiji is hier de grote winnaar ondanks het feit dat er slechts één gouden medaille heeft gehaald. Wel een hele mooie natuurlijk: rugby! Voor een land met minder dan een miljoen inwoners is dat prachtig natuurlijk! Nederland doet het ongeveer even goed als in de “normale” medaillespiegel. De Gemenebestlanden, Nieuw-Zeeland, Australië en Groot-Brittanië doen goede zaken. Opvallende afwezige: de Verenigde Staten. Die staat op plek 27 met een score van 0,08 gouden medaille per miljoen inwoners. Rusland staat op plek 28 en China op plek 44 (met 1 gouden plak per 100 miljoen inwoners ongeveer). Grootste verliezer is hier natuurlijk India. Nog geen medailles. En wel meer dan 1,2 miljard inwoners.

Medailles per deelnemer

Ik vond ook ergens het aantal deelnemers per land  en heb daar ook naar gekeken. Sommige landen zijn wellicht wat makkelijk andere wat moeilijker. Ik heb hierbij het aantal gouden plakken gedeeld dor het aantal deelnemers. Lastig hierbij is dat teamsporten veel deelnemers hebben maar weinig medailles.

Schermafbeelding 2016-08-15 om 16.34.19

. (AP Photo/Markus Schreiber)
. (AP Photo/Markus Schreiber)

Hier is de winnaar Kosovo die een gouden medaille won in de Judo bij de dames onder 52 kg (Malinda Kelmendi). Verder is het, denk ik, gerechtvaardigd om te zeggen dat de VS streng is in haar selectie. heel veel deelnemers, verreweg de meeste van alle landen maar staan hier toch mooi tweede met 1 gouden medaille per twintig deelnemers. Nederland doet het niet echt slecht: de score is 0,017 gouden medaille per deelnemer. Dat is 1 gouden medaille per 60 deelnemers. Vanzelfsprekend wordt dit meer (door de gouden medaille van Van Rouwendal wordt deze score bijvoorbeeld 0,021 en schieten we in de top 20).

In dit kader is het ook wel aardig om eens te kijken naar het aantal deelnemers dat een land afvaardigt per miljoen inwoners.

Schermafbeelding 2016-08-15 om 16.56.39

“Meedoen is belangrijker dan winnen.” Dat zie je hier mooi terug bijvoorbeeld als je kijkt naar de winnaar, Saint Kitts and Nevis. Twee eilandjes in de Caribische Zee, vlakbij St Eustatius. Zeven deelnemers, allen bij atletiek. Nederland is vrij streng, op de 47e plek met  14 deelnemers per miljoen inwoners maar dat is nog niets vergeleken met het Verenigd Koninkrijk (76e met 6 per miljoen), de Verenigde Staten (124e met 1,7 per miljoen) en als winnaar (?) Pakistan met 1 deelnemer op 28 miljoen inwoners.

Verdiende medailles

Een andere manier om naar de kwaliteit van de prestaties te kijken, is door het te relateren aan het Bruto Binnenlands Product per hoofd van de bevolking. Zeg maar even, wat iemand gemiddeld verdient in een jaar.Dit levert weer een hele andere lijst op. Ik heb hierbij het aantal gouden medailles gedeeld door het BBP/hoofd van de bevolking in $1000.

Schermafbeelding 2016-08-15 om 16.21.04

Hier een prachtige eerste plek voor China! Met kop en schouders steken ze erboven uit. maar ook Ethiopië doet het fantastisch. Als Ethiopië nog een gouden medaille wint, staan ze bovenaan. De Verenigde Staten doet het hier prima en ook het Verenigd Koninkrijk en Duitsland doen het niet onverdienstelijk. Nederland blijft achter op de 33e plek. Misschien is dit wel een ondersteuning voor het verhaal van Thijs Zonneveld in het Algemeen Dagblad van 14 augustus: “Topsportland op basis van toeval en uitschieters.

Wellicht zijn er nog andere aardige koppelingen te maken. Heb je een verzoek, laat het me weten! Of als je zelf wil klooien, hier is de Excelfile die ik maakte.

De swagometer: klaar en prijsvraag.

Swagometer contest in English: click here!

De swagometer hangt en kan gebruikt worden. Wat een avontuur was het om deze te maken. Van het moment dat de leerlingen hem ontwierpen tot de opening door een van de leerlingen op hun laatste dag op school. In deze blogpost ga ik niet vertellen hoe het gekomen is. Dat kunnen jullie goed lezen in het vorige stuk over de media. Ik ga ook niet vertellen hoe ik hem gemaakt heb. Dat heb ik al gedaan in de Instructable die ik erover geschreven heb.

Nee, in deze laatste post zal ik schrijven over wat ik ervan geleerd heb. Aan het einde, als bonus, een heuse prijsvraag met een schitterende prijs. Later meer daarover.

Wat heb ik geleerd van dit enorme project?

aenrSamen doen! Ik heb dit ook eigenlijk alleen maar aangedurfd omdat Rolf met me mee ging doen. Een stevig commitment. Letterlijk: “Ar, ik vind het supergaaf om dit samen met jou te maken. We gaan het doen!” Een groot project als dit kun je misschien best alleen doen. Maar dan duurt het langer en de vraag is of ik het afgemaakt zou hebben.

Organiseer succesjes. Soms moet je moeilijk werk doen en lijkt het nooit af te komen. Probeer ervoor te zorgen dat je regelmatig test, zodat je kunt zien dat het wat gaat worden.

Organiseer supporters. Dit was makkelijk voor mij. De klas die het bedacht vroeg elke week wel weer hoe het ermee stond. Deze continue support of druk helpt enorm om door te gaan ook als je niet veel tijd of zin hebt.

spullenEen goed geoutilleerde maakplek is wezenlijk. Wij zijn het gewend, onze Maker Space is langzaam geworden wat het nu is maar als we wel eens iemand op bezoek krijgen, dan zie je het door de ogen van die ander en dan realiseer ik me dat we een geweldige plek hebben waar het aan weinig ontbreekt (een CNC-machine, zouden we nog wel willen hebben). Gereedschappen maar ook materiaal is voorhanden en dat maakt maken veel makkelijker.

Neem de tijd. Alleen maar maken in je tussenuren of twee uurtjes op een avond, dat gaat bij zo’n groot project niet. Soms moet je grote slagen slaan en dan moet je meer tijd nemen. Rolf en ik hebben een dag of drie in de vakanties hieraan gewerkt en ik heb zelf ook nog een paar keer een middag of zelfs een dag in onze maakplek gewerkt aan de swagometer. Dit was soms echt nodig om iets af te maken. Je verliest dan alleen al niet zoveel organiseer- en opruimtijd. Bovendien worden de ruimtes op De Populier ook gebruikt voor lessen (heel hinderlijk natuurlijk 😉 en dus konden we hem niet altijd laten liggen.

Wees voorbereid op het nog eens te moeten doen. Je maakt fouten. En soms nog een keer. En dan moet het over. Dat is vervelend maar dat is nu eenmaal zo en dat moet je licht opnemen. Als alles zo in elkaar grijpt als in dit project dan is het gewoon een verplichting kom dit blijmoedig te accepteren.

Logo-KIJKWees oplossingsgericht en stoer. Op de dag dat de KIJK een reportage maakte (de KIJK!) deed de swagometer het plotsklaps niet meer. Paniek maar we wilden niets laten merken natuurlijk. Rolf deed wat testjes en het bleek zo te zijn dat de Arduino waarschijnlijk kapot was. Dan moet je dus beslissen om die te vervangen. En dat is natuurlijk niet leuk met zo’n 4 inputs en 40 outputs die je moet terugplaatsen. En toch moest dat gebeuren. Hij deed het weer!

Maak iets dat je echt wil maken. Klinkt evident natuurlijk en is dat ook eigenlijk wel. Motivatie is bij een zo’n groot project wezenlijk en dat begint natuurlijk bij een diepgevoelde wens. Overigens was ik voor de swagometer inhoudelijk gemotiveerd, ik vind feedback belangrijk. Maar ik was ook sterk gemotiveerd door het feit dat ik het heel plezierig vind om iets te maken. Dus niet alleen door het product maar ook door het proces, het materiaal, het beter worden in het gebruik van de gereedschappen, het slim inkopen doen etc. etc.

Prijsvraag

ctouchremoteNu is ie dus klaar. Althans. Qua hardware. Maar de Arduino is nog lang niet vol. Er kan nog een heleboel code op. En waarom zouden we dat niet doen? Mijn afstandsbediening heeft een stuk of vijftien knoppen en als dat niet genoeg is, koop ik er een met honderd knoppen!

Even een rijtje. Je hebt tot je beschikking:

  • Een scherm van 1 x 15 pixels. De pixels zijn een gloeilamp groot
  • prijsvraagTwee extra gekleurde pixels, een boven (groen) en een beneden (rood). Deze pixels kunnen draaien.
  • Twee inputknoppen, een groen (boven) en een rood (onder). Deze knoppen hebben ook een lichtje in zich die je apart kan schakelen
  • Een geluidsbron. Elke digitaal geluid is te gebruiken.

Technische zaken:

  • De schakelsnelheid is niet heel groot: een knipperfrequentie van 4 Hz is vermoedelijk het hoogst haalbare.
  • In een keer alle lampen aan en dan weer uit maakt de swagometer enigszins in de war hebben we gemerkt. Een of twee keer achter elkaar gaat nog maar meer moet je niet doen.
  • We gaan geen extra hardware toevoegen. Je moet het doen met wat we hebben.

Al bestaande/verzonnen functies:

  • swagometer
  • aftelklok voor vragen beantwoorden
  • binair tellen automatisch en handmatig
  • spelletje Pong. Heen en weer gaande lamp die je moet terugkaatsen. Speelveld wordt steeds kleiner als je verliest.
  • geluidsfragmenten voor bepaalde momenten, zoals deze:

De opdracht voor de prijsvraag is dus duidelijk:

prijsvraag2

Prijzen:

  • kleintjeJe idee wordt uitgevoerd. Jouw functie staat voor eeuwig in de #swagometer.
  • Je krijgt, net als de leerlingen van de klas die het bedacht heeft kregen, een eigen swagometer thuisgestuurd.

Reglement:

  • Iedereen mag meedoen behalve Rolf van Oven en ik.
  • Insturen liefst via Twitter naar mij met hashtag #swagcode maar mag ook via mail: arjan@makered.nl en als je een ander kanaal vindt, ook goed hoor.
  • De jury bestaat uit Rolf en mij. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd (lees: we kiezen wat we het gaafst vinden en trekken ons van niemand wat aan).
  • Ook niet winnende functies die gaaf zijn, zullen we zonder scrupules maar met bronvermelding implementeren.
  • Uiterste inzenddatum: 31 augustus 2016

Arjan van der Meij

 

 

NLT Meesterproef 2016

Ja! We mogen weer!” Zoals elk jaar de begroeting tussen Per en mij als we elkaar zien op de ochtend van de dag van de presentatie van de NLT Meesterproef. Een week of acht hebben de leerlingen, als eindopdracht van het vak NLT (Natuur, Leven & Technologie) gewerkt aan hun Meesterproef. Opdracht:

Maak iets wat je graag wilt maken. Er moet wel een uitdaging in zitten.

Keihard werken, vaak ’s middags na, de lessen. Niet alles is mooi, niet alles is te gek. Maar er wordt veel geleerd, niet zelden over jezelf. Hieronder zie je alle projecten. Helemaal onderaan vind je een video met enkele projecten die je bewegend moet zien (aanrader).

DSCN7008 Daphne en Mara maakten een vulkaan. Met zeepsop, azijn en bakpoeder werd er een eenmalige vulkaanuitbarsting gemaakt. Wekenlang bezig geweest met papier maché, hout enzovoort
Friso en Bryan maakten een barbecue met vetafvoer. De bak was zelf gelast. Vanzelfsprekend werden er bij de demo hamburgers gebakken. DSCN7007
DSCN7006 Lina en Lidianne waren wekenlang achter elkaar aan het LEGO-en. Om uiteindelijk een werkende muesli en yoghurt dispenser te maken m.b.v. LEGO mindstorms. Programmeren, maken, mooi!
Abdul en Gillian maakten zelf een geluidsbox die fantastisch geluid moet kunnen  geven. We krijgen binnenkort nog een demonstratie. Frezen, zagen, lijmen.  DSCN7005
 DSCN7004 Quinton en Michael maakten een infinityklok. Met one way mirror folie, LEDjes en een spanningsbron.
Bassim en Sergio maakten een draagbare ventilator. DSCN7003
 DSCN7002 Floris, Chris en Thomas maakten een spelcomputer. Eerst een prototype in karton en later een echte in hout. Net te weinig tijd om er een echte joystick aan te verbinden.
 De 100-klok van Wesley en Dyon. Helemaal vanaf nul geprogrammeerd met Neopixels. 100-klok: 100 uren in een dag, 100 minuten in een uur, 100 seconden in een minuut. Een miljoen seconde per dag dus.  DSCN6999
 DSCN6998 Alex maakte een steadycam-apparaat. Om een camera gebalanceerd te houden als je woest beweegt tijdens het filmen. Maar ook om een flesje rechtop te houden bij het dansen.
Arjan en Rick maakten een thermometer met een Arduino from scratch die de temperatuur in verschillende eenheidsschalen kan weergeven.  DSCN6997
DSCN6996 Esmée, Lauren en Pien maakten een roze (!) Most Useless Machine. Op het moment surpreme deed hij het niet. En dus deed hij het eigenlijk wel.
Anda en Alicia maakten een vleugel geïnspireerd op de vleugels van Victoria Secret. Een mooie toevoeging: ze gebruikten EL-wire om het in het donker licht te laten geven. En ze schreven een hele mooie Instructable (tot nu > 300 views!) DSCN6995
 DSCN6993 Evi en Romy maakten een airhockey tafel. Mooi onderzoek gedaan naar de grootte van de gaten en de luchtstroom. Het is een kartonnen versie geworden: de houten, grotere versie was te groot: onze luchtblazer was niet krachtig genoeg. Mooi uitgevoerd met goede details (3D geprinte puck en stoters).
Farhan bouwde een doosje met de kaart van Zuid-oost Azië erop. Binnenin is een MaKeyMaKey. Wanneer je een land aanraakt, zegt de computer wel land het is. Een prototype dat zo in een schoolgebruik zou kunnen worden. DSCN6992
DSCN6991 Daniël en Suman werkten lang aan een lopend houten beest. Alle tandwielen zelfgemaakt en hij liep heel statig.
Twan en Ravinder lasten een destilleersysteem in elkaar. Deze is temperatuur controleerbaar m.b.v. een Arduino. Twan gebruikt het thuis voor bijzondere producten… DSCN6990
DSCN6989 Jort en Severiano maakten een Infinity Box. Vanaf alle kant lijkt deze kubus veel holler dan mogelijk. Sterker nog: hij is niet hol. Mooi en slim gemaakt Hun Instructable is inmiddels bijna 15.000 (!) keer bekeken.
 Jonne maakte een eigen longboard vanaf nul. Dus eerste een systeem met een vorm om het hout in te persen, daarna lijmen etc. Sinds dat ie klaar is, zijn Jonnne en haar board onafscheidelijk. Ze schreef er een geweldig blog over. Lees dit!  IMG_1506
IMG_1501 Ellen maakte een poppenhuis met trapjes, poppetjes etc. Helemaal zelf gemaakt. En een verlichtingssysteem erin!


 

 

#swagometer en de media

swagvoorblogBinnenkort zal ik hier veel meer over de bouw van de swagometer vertellen. In deze post zal ik wat helderheid verschaffen over wat ik wil met de swagometer en vooral wat ik niet wil. Je zou kunnen zeggen: “Hoe een vrolijk idee met een leuke klas verwordt tot een Kop van Jut.”

Aan het einde van het schooljaar 2014/2015 had ik, zoals vaker, een hele leuke les met mijn HAVO 4 klas. Ik kreeg een compliment: Meneer, deze les had ‘swag!’ Ik vroeg wat dat precies betekende en zo raakten we aan de praat daarover. Als natuurkundedocent ben ik natuurlijk vaak bezig met meten en dus vroeg ik of we het niet meetbaar konden maken. Dat leverde nog meer discussie op en ik vroeg hen, voor de volgende les een functioneel ontwerp te maken. Dat deden ze en op grond van hun voorzet ben ik begonnen een “swagometer” te maken.

Doelstellingen:

  1. Een vrolijk apparaat in de klas waarop de leerlingen via een druk op een knop iets konden aangeven. “Swag”, maar ook of ze de les begrepen hadden, whatever. Altijd bedoeld als startpunt voor een gesprek over hoe de lessen beter zouden kunnen vanuit hun standpunt. Vandaar ook dat ik Anda’s idee, een brievenbus waarin leerlingen een idee kunnen stoppen hoe het beter kan, “het hart van de swagometer” noem.
  2. Leren! Een fysiek apparaat met echte gloeilampen en flink wat intelligentie onder de motorkap, had ik me nog nooit aan gewaagd. Samen met de
    elektronicameester, vriend en TOA Rolf van Oven gingen we dit avontuur aan, aangemoedigd door de leerlingen die inmiddels voor het grootste gedeelte in HAVO 5 waren beland.
anda
Anda’s voorstel

Rolf en ik hebben ons een slag in de rondte gewerkt om het apparaat voor elkaar te krijgen. Eerst spullen kopen, houtbewerking, solderen (meer dan 200 verbindingen), programmeren. Menig vakantiedag hebben we aan deze (hele gave) activiteit besteed.

Een van mijn zwakke punten is dat ik mijn enthousiasme niet zo goed binnen kan houden en ik twitterde er dus lustig over. Vaak aangemoedigd, soms bevraagd over wat het precies moest gaan worden. In de luwte.

krantTotdat ik de vraag kreeg van Wouter van den Berg van Verus. Hij had de swagometer gezien op twitter en vroeg of ik een interviewtje wilde geven voor hun nieuwsbrief. “Prima!” zei ik. Nou, dat heb ik geweten. Klik hier voor het eerste bericht.

Een journalist van het AD las het en vroeg om een interview. Ik sputterde een beetje tegen dat hij nog niet af was maar dat maakte niet uit. Net overhemd aan en Rolf en ik tuigden de meter op zodat hij een beetje fatsoenlijk in de krant kwam.

De volgende dag (zaterdag, oplage 400.000) bleek dat het in de landelijke editie was terechtgekomen en wel met de kop:

Stomme leraar? Druk dan op rood.

Tja. Zo gaat dat natuurlijk. De krant moet worden verkocht. De rest van de tekst was ook wat ronkend (“Leerlingen kunnen daar straks met één druk op de knop hun eigen natuurkundeleraar wegstemmen als deze niet cool genoeg is.“) maar het verhaal over feedback stond er ook wel duidelijk in.

Daarna ging het hard. Verschillende sites citeerden het AD, Radio West vroeg of ik wat wilde zeggen in een programma, evenals Den Haag FM (luister hieronder terug), aanvragen via mail voor nieuwe interviews van het AOb en 7 Days en veel vrolijk reacties van mijn collega’s op school en van mijn twittervrienden.

Maar sjonge, jonge, jonge. Wat er dan gebeurt! Als het van de sociale media naar de traditionele media oversteekt!

Comments bij de artikelen die soms heel geestig zijn, hele serieuze discussies die begonnen worden op Facebook, Twitter en elders, mensen die grappen uithalen op hun eigen school. Kanonnen!

swagpostEn als klap op de vuurpijl ook nog “De Post van de dag” in het AD, op de dinsdag na de zaterdag.

Men leest erin wat men wil lezen. Zo wordt gezegd dat het een slecht idee is om dit te doen in het onderwijs. Dat vind ik ook. Feedback is goed maar dit in elk klaslokaal? Echt niet! Het is míjn ding, samen met Rolf gemaakt, voor in míjn klaslokaal. En als je het een goed idee vindt, maak je er zelf maar een en als je het een slecht idee vindt, dan doe je dat niet!

Reacties op de site van het AD. Let op de oud-leerling van mijn school. Met authentiek spelfout.
Reacties op de site van het AD. Let op de oud-leerling van mijn school. Met authentieke spelfout.

Ik vind de stem van de leerling belangrijk maar hoef niet populair te zijn.  En ja, leerlingen moeten een hoop leren waarvan ze niet meteen zien, wat daar het nut van is. Geeft niks. Zoals mijn grote vriend Marten Hazelaar zegt: “Ze moeten ook olijven leren eten.” Het maken van de swagometer doet daar toch niets aan af?

Ik denk overigens niet dat ik het de volgende keer heel veel anders ga doen. Ik ben alleen gewaarschuwd nu. Men gaat ermee aan de haal en probeer er dan nog maar eens voor te zorgen dat het het vrolijke idee blijft. Wel heb ik besloten geen media te woord meer te staan. Dus zojuist radio 538 en 7Days teleurgesteld. Sorry. Maar nu weer even gewoon school.

Nog een voorbeeld van hoe snel het kan gaan: zoek maar eens bij Google naar “Stomme leraar“…

Arjan van der Meij


Nagekomen bericht. Er zijn dan ook nog mensen die er klanten mee willen werven. Het zal wel normaal zijn in die wereld maar echt netjes vind ik het niet, Léone Heideman.

Schermafbeelding 2016-04-06 om 09.15.39

Nagekomen bericht 2. Er stond een artikel op de AOb-site zoals ik schreef maar kennelijk heeft dit de oversteek gemaakt naar het Onderwijsblad, het 14-daags verschijnende blad van de bond. Hoewel het vriendelijker was geweest als ik een berichtje had gekregen dat het geüpgraded was, is het niet erg maar wel tekenend voor dit verhaal. Ik hoop dat ik de originele tekening van Typetank krijg!

aobbladartikelklein swagaobkl

Het periodiek systeem der elementen. En woorden.

Het begon met een tweet:

SciencePorn, een geweldig twitteraccount laat een Venn diagram zien van twee verzameling en hun doorsnede. Het gaat hier om de verzameling elementen, althans de afkortingen daarvan en de afkortingen van de staten van de Verenigde Staten. Zo is “Ne” de afkorting van het element Neon en de afkorting van de staat Nebraska. SciencePorn schrijft: “so satisfying” en dat vind ik ook.

Mijn hoofd ging meteen aan en al heel snel dacht ik aan Nederlandse woorden die hetzelfde zijn als de afkortingen. “La” bijvoorbeeld, de afkorting van Lanthaan heeft een mooie betekenis in het Nederlands. En als dit eenmaal in mijn hoofd zit, dan is dat er lastig uit te halen. En ondanks de jetlag ben ik meteen aan de slag gegaan.

Allereerst zocht ik een mooi bestand met alle elementen. Na wat zoeken en oppoetsen had ik deze in Excel en dus ook in Word beschikbaar. Ik zocht naar de afkortingen die ook woorden zijn in het Nederlands en liep als snel tegen het volgende probleem op: ik ken natuurlijk niet alle tweeletterige woorden. Na eerst even met mijn Dikke van Dale in de hand te hebben gestaan, bedacht ik dat er vast lijsten bestaan met tweeletterige woorden. Google bevestigde dat: tweeletterwoorden voor Wordfeud!

En toen was het een kwestie van deze lijsten naast elkaar leggen! Ik dacht voordien nog dat er veel meer tweeletterwoorden zouden zijn dan elementen. Maar dat was dus niet het geval. Er zijn zelfs meer elementen (118: Ac, Ag, Al, Am, Ar, As, At, Au, B, Ba, Be, Bh, Bi, Bk, Br, C, Ca, Cd, Ce, Cf, Cl, Cm, Co, Cr, Cs, Cu, Db, Ds, Dy, Er, Es, Eu, F, Fe, Fm, Fr, Ga, Gd, Ge, H, He, Hf, Hg, Ho, Hs, I, In, Ir, K, Kr, La, Li, Lr, Lu, Md, Mg, Mn, Mo, Mt, N, Na, Nb, NdNe, Ni, No, Np, O, Os, P, Pa, Pb, Pd, Pm, Po, Pr, Pt, Pu, Ra, Rb, Re, Rf, Rg, Rh, Rn, Ru, S, Sb, Sc, Se, Sg, Si, Sm, Sn, Sr, Ta, Tb, Tc, Te, Th, Ti, Tl, Tm, U, Uub, Uuh, Uuo, Uup, Uuq, Uus, Uut, V, W, Xe, Y, Yb, Zn, Zr) dan twee letterwoorden (90: Ab,  Ad,  Af,  Ah,  Ai,  Al,  Am,  As,  Ar,  Au,  Be,  Bi,  Bo,  Br,  Co,  De,  Do,  Eb,  Eg,  Ei,  El,  En,  Er,  Es,  Ex,  Fa,  Ga,  Ge,  Go,  Ha,  He,  Hi,  Hm,  Ho,  Hu,  Ia,  Id,  Ie,  Ik,  In,  Io,  Is,  Ja,  Je,  Ju,  Ka,  Ks,  Ku,  La,  Li,  Ma,  Me,  Mi,  Mu,  Na,  No,  Nu,  Of,  Oh,  Oi,  Om,  On,  Op,  Os,  Pa,  Pf,  Pi,  Po,  Pu,  Ra,  Re,  Ri,  Sa,  Si,  Te,  Ti,  Tu,  Uh,  Ui,  Uk,  Up,  Ut,  Uw,  Va,  Wa,  We,  Xi,  Yo,  Ze,  Zo).

Het leidt tot dit Venn-diagram:

doorsnedeplaatje

Het periodiek systeem kent natuurlijk chemische reeksen als alkalimetalen, aardalkalimetalen, overgangsmetalen, hoofdgroepmetalen, metalloïden, niet-metalen, halogenen, edelgassen en lanthaniden maar we kunnen we vanaf vandaag een aan toevoegen: de Nederlandse woordenreeks. U ziet ze hieronder in het (hoe kan het ook anders) oranje.

periodiektotaal2

(Versie 2: de “O” is toegevoegd. Dank aan Marc van Oostendorp voor de opmerkzaamheid! Bewijs.)

Nu nog een opgave. Bedenk een zo lang mogelijke zin met deze woorden. Elk woord maar een keer gebruiken en geen puntkomma’s waar je een punt zou verwachten. De te gebruiken woorden zijn: Al,  Am,  Ar,  As,  Au,  Be,  Bi,  Br,  Co,  Er,  Es,  Ga,  Ge,  He,  Ho,  In,  La,  Li,  Na,  No,  O, Os,  Pa,  Po,  Pu,  Ra,  Re,  Si,  Te,  Ti en U

Twee voorbeelden met zes woorden:

Ho, ga er in na pa!

en

Ga na, te bi, te au!

Die laatste is niet echt heel mooi. Kom maar op!

totaalkleiner

Maakbord

tilewallHet Exploratorium is het mooiste Sciencecenter ter wereld. Echt zeker weten doe je dat pas natuurlijk als je ze allemaal bezocht hebt, maar ik bezocht er vele en er kan er geen een tippen aan de op Alcatraz uitkijkende sprankelende maak- en onderzoekfeestplek. Ik was er twee keer en twee keer heb ik met open mond gekeken naar het bord met de verschillende technieken, de “Tile Wall” van Nicole Cartrett, medewerker van het Exploratorium en kunstenaar.

Nu zocht ik al een tijdje naar een mooie slogan die goed vertelt wat we op de Populier de laatste jaren aan het doen zijn. De leerlingen gaan steeds meer maken. Dat wil niet zeggen dat onderzoeken en experimenteren geen onderdeel meer uitmaken van ons programma. Alleen Maken is daar als een belangrijke activiteit bijgekomen. Eigenlijk was het niet zo lastig:

Maak het mee op de Populier!

Laten we vooral niet praten over de kwaliteit van de slogan verder hoor, daar gaat het hier niet om.

Op zondag 10 januari schreef ik een mail naar mijn grote vriend en maakmakker Per-Ivar. Onderwerp: Idee. Met daarin o.a.:

We maken een bord met de slogan erop. Elke letter krijgt een vakje van 12×12 cm. Alle letters moeten even hoog worden: 10 cm en min of meer hetzelfde strakke lettertype. Elke letter wordt gemaakt met een andere techniek.

Per kerende post kreeg ik antwoord: gaan we doen! Daarna mailde ik al mijn collega’s van de hele scienceclub van de Populier. Direct enthousiaste reactie: “Ik doe deze wel!” “Mag ik deze doen?” Zoals dat eigenlijk altijd gaat binnen ons geweldige team.

De beste maker van allemaal, Rolf, deed de technische ondersteuning en opbouw, ik maakte een vel met de verdeling en we gingen aan de slag. Elke dag kwamen er wel een of meer letters los. Sommigen waren gemakkelijk. De 3D-geprinte “P” was een kwestie van downloaden en opplakken en ook de “E” van LEGO ging best snel. Anderen hadden meer voeten in de aarde en kostten een aantal prototypes. Maar, het was een feest! Elke dag een mooie letter erbij, een steeds duidelijker project, gekke ideeën die waar werden gemaakt (licht en beweging), ook wiskunde heeft een plek, harde en zachte technologieën etc., etc., etc. Samen gemaakt!

De technieken op een rijtje (klik op de foto om te vergroten):

IMG_0535De “M” is gemaakt met de vacuümvormer. Eerst is er een letter M vier keer uitgesneden met de lasercutter uit een plaat van 3 mm dik. Die zijn op elkaar geplakt. Daarna zijn de randen wat afgerond met de schuurmachine. Daarna onder de vacuümmachine. Daarbij wordt een laag plastic verwarmd tot het heel zacht is en daarna over de letter getrokken en de lucht wordt eruit gezogen. Dan vormt het plastic zich om de letter heen. Leerlingen gebruiken dit wel om raketten en autootjes te maken, althans de buitenkant.

IMG_0537Een van de favoriete projecten bij Science is “LED-kunstwerken”. Elektriciteit onder de knie krijgen en iets moois maken. Vele gave lampen zijn er de afgelopen door de leerlingen gemaakt. De LED-letter kon niet ontbreken dus. De “A” bestaat uit bijna 50 driekleuren LEDs, Zoveel LEDS trekken een berg stroom: soms meer dan 2,5A

 

 

IMG_0538De “A” van mijn oude duimstok! Opvallend: ik probeerde een nieuwe te kopen bij de lokale ijzerwarenhandel: de gele zijn er niet meer. Meten is natuurlijk heel belangrijk als je iets onderzoekt en iets maakt. Soms kan het snel en hoeft het niet zo nauwkeurig. Dan voldoet een rolmaat of duimstok. Als het nauwkeuriger moet hebben we ook een schuifmaat.

 

 

IMG_0539

Marten Hazelaar is naast een geweldig docent (Docent van het jaar 2003 bijvoorbeeld) ook een kunstenaar. Hij maakt de prachtigste dingen met allerhande grafische technieken. Hier heeft hij de droge naald techniek gebruikt. Deze “K” staat symbool voor de groeiende rol van kunst en “mooi” in de projecten van de leerlingen. En dan is een collega die een zeer verfijnd esthetisch gevoel heeft, heel plezierig.

 

IMG_0540

Op de hiernaast staande foto zie je een vage “H”. Hij is echter geenszins vaag: het zijn 8×8 Neopixels-LEDs. Individueel aanstuurbare gekleurde LEDs aangestuurd door slechts drie lijntjes vanaf de Arduino, de programmeerbare kleine computer die zo belangrijk is in de makerswereld. We gebruiken hier een kleine versie: een Trinket. Die stuurt ook nog ene ander letter aan: de “O”. Leerlingen in de FABklas krijgen Neopixel-les van Rolf.

IMG_0541

Boren! De hele dag door zijn de leerlingen van De Populier dat aan het doen. Grote gaten, kleine gaten, ronde gaten, ellipsvormige gaten (“Houd hem recht!“), nette gaten, slordige gaten. Met een handboormachine of een kolomboor. Zo ook deze “E”.

 

 

 

IMG_0542

De “T” hiernaast is gesoldeerd. Vanaf bijna de allereerste dag dat de leerlingen bij ons komen, doen we dit. In het begin om constructies te maken en later ook om elektrische schakelingen definitief te maken. Het is magisch, het aan elkaar maken van metalen, nog geleidend ook. Een mooie vaardigheid die je echt steeds beter kan als je het vaak doet.

 

 

IMG_0543
Deze “M” ziet er wellicht wat “kinky” uit. De zwarte plastic bandjes die je ziet zijn echter tie-wraps. Een schitterende manier om zaken aan elkaar te maken. En dat moet nog wel eens als je iets aan het maken bent. Soms definitief, soms ook tijdelijk. We hebben altijd een hele grote la tie-wraps in voorraad voor de leerlingen en onszelf.

 

 

IMG_0544Nieten! Naast een welhaast oneindige bron van vrolijke, moedwillige taalmisverstanden (wel nieten of niet nieten) is het een stevige manier om dingen snel te bevestigen. Leerlingen gebruiken dit niet zo vaak. Maar het is fijn om te hebben liggen. Soms is het heel handig: denk aan het snel opspannen van een stukje stof.

 

 

IMG_0545

Er is bijna niemand die kan weerstaan aan dit vrolijke, altijd werkende, je fantasie direct aanzettende speelgoed: LEGO. Al vele jaren doen we mee met de FIRST LEGO league, hebben we een LEGO-extra club die een heel middag geweldige dingen maakt en gebruiken leerlingen het als ze er niet meer uitkomen. Onlangs hebben we een prachtig statusbord gemaakt voor de FABklas van LEGO. Deze “E” is dan ook zeer op zijn plaats hier. Leve LEGO!

 

IMG_0546De “O”. Tja. Die kon natuurlijk niet anders dan aan de wiskunde worden gewijd. En wel aan het mooiste getal dat er bestaat: π. De verhouding tussen de omtrek en de diameter van een cirkel. De meeste mensen weten: π=3,14. Maar er zijn wel wat
meer decimalen dan dat. Het record staat op 12,1 biljoen (‘trillion” in het Amerikaans). zoveel zijn er niet door de lasercutter in  deze O gegraveerd. Maar wat wel heel gaaf is: deze letter draait! Met een steppermotor wordt elke letter doorgedraaid. Ook aangestuurd door de voornoemde Trinket. Het was nog een puzzel om de Neopixels van de “H” en deze motor tegelijkertijd te laten werken. Maar dat lukt Rolf natuurlijk! (klik op dit kleine plaatje voor bewegend beeld.O

IMG_0547

De “P” is gemaakt met drie verschillende soorten spijkers. Het zou wel eens kunnen lijken dat Maker Education gaat om het gebruik van moderne maakapparatuur zoals de 3D-printer en de lasercutter. En die apparaten helpen zeker. Maar het goede, oude handwerk blijft van groot belang. En het netjes inslaan van een spijker vergt concentratie. Je kunnen concentreren, is voor elke maker van belang, dus ook voor onze makende leerlingen. “Mobiel weg!”

 

IMG_0548Met metaal werken is best lastig. Het is hard, je kunt het niet makkelijk lijmen, zagen gaat ook al niet zo fijn. Maar het is een belangrijk “ingrediënt” van ons moderne leven dus je zult je ermee moeten verhouden. Deze “D” is gemaakt van plaatmateriaal. Onze Scienceleerlingen leren daarmee omgaan maar werken ook met zilver, voor het maken van sieraden. Een zilveren “D” was wat aan de dure kant geweest.

 

IMG_0549De “E” is gemaakt met de vinylsnijder. Net als de de 3D-printer en de lasercutter een apparaat dat een digitaal bestand omzet in een fysiek product. Het is echter niet zo’n bekend apparaat als zijn grote broers. En dat is onterecht! Naast stickers kun je er patronen mee maken voor op stof, circuits mee uitsnijden en nog veel meer. Het werkt best eenvoudig: een mesje gaat over materiaal heen dat heen en weer langs het mesje getrokken wordt.

 

IMG_0550De “P” van Populier is gemaakt met de 3D-printer. Vaak gezien als de ster van Maker Education (wij zien dat anders). Lijn na lijn maakt uiteindelijk een laag en alle lagen samen maken de letter. Het materiaal is PLA: een biologisch afbreekbare stof.

 

 

 

IMG_0551

De hiernaast staande “O” is een armband. Een armband met het planetenstelsel. Ooit gezien bij de Makerfaire in Newcastle zijn we op zoek gegaan naar kralen die enigszins recht doen aan de grootte en vermeende kleur van de planeten. Deze planeten draaien nu overigens wel in een baan. Dat zou niet goed aflopen. Veel leerlingen zijn erg geïnteresseerd in sterrenkunde.

 

 

IMG_0552

Ook breien is Maken. Sterk, warm, mooi vaak. De “P” hiernaast is gemaakt van vier gebreide lapjes. Voor sommigen doet dit denken aan “textiele werkvormen” die we vroeger op school kregen. Waarom is dit ooit afgeschaft?

 

 

 

IMG_0553

Dat oude, beproefde technieken ook best een moderne, digitale variant kan hebben, bewijst deze “U”. Geborduurd op de borduurmachine. Een zeer geavanceerd apparaat dat een plaatje om kan zetten in steken in allerlei kleuren. Verschillende technieken kunnen worden gebruikt en onlangs deden we een workshop waar je de machine zelfs kunt programmeren. Een geweldige aanwinst voor het Tassenproject dat we in de derde klas Science doen!

 

IMG_0556

Maken kan een boel rotzooi opleveren en eerlijk gezegd doet dat het ook. We proberen prudent met ons afval om te gaan. Hout en plastic gooien we pas weg als er echt niets meer  mee gemaakt kan worden. Deze recycle-“L” staat dan ook symbool voor onze pogingen niet teveel afval te maken. En een aansporing om dit vaker te doen.

 

 

IMG_0557

Natuurlijk kan een reageerbuis niet ontbreken. Onderzoeken is heel belangrijk voor onze leerlingen. Vanaf de allereerste les wordt er gewerkt aan fatsoenlijk onderzoek doen. Daar heb je heel veel aan bij elk vak en zeker ook bij maken. In deze reageerbuis een flinke hoeveelheid mooie, oude schelpjes. Ook een schitterend ontwerp!

 

 

IMG_0558Met een guts is deze linosnede van de letter “E” gemaakt. Een eeuwenoude techniek die nog steeds mooi werkt. Stempelen, afdrukken werkt nog steeds goed als je meer dan één kunstwerk wil maken. Ook deze, wat je bijna zou kunnen noemen, ambachten hebben een plek in ons maakonderwijs aan de leerlingen.

 

 

IMG_0559

Het apparaat dat het snelst, het makkelijkst, en het meest precies werkt in onze Makerspace is de lasercutter. Deze kan graveren (zie de cijfers van π bij de letter “O”) maar ook heel exact snijden. heel veel materialen zoals papier, karton, perspex en hout. Hier zie je de letter “R” gesneden uit perspex en hout. Steeds meer leerlingen weten hoe dit apparaat werkt. En dat zie je aan het gebruik.

 

 

IMG_0560Het uitroepteken “!” is gemaakt van verschillende stoffen die aan elkaar zijn genaaid. We hebben een batterij naaimachines staan waar elke leerling mee moet leren werken. Altijd zie je wel een paar leerlingen die daardoor aangeraakt worden. Een prachtige “zachte” techniek die een belangrijke plaats heeft binnen ons onderwijs.

 

 

Je favoriete gereedschap

Het einde van het jaar: de tijd van de lijstjes. De grote lijst, alomtegenwoordig, is dan natuurlijk de top 2000 (waar je ook leuke statistiek mee kunt doen). Maar ik ben gek op gereedschap. En ik vroeg dus ook aan mijn twittervrienden:

Wat is je favoriete gereedschap?

gereedschappenIn een google-form konden de respondenten kiezen uit zo’n 30 gereedschappen die ik van deze wikipedia-pagina had gehaald. Het was de bedoeling dat de invullers “maakgereedschap” zouden kiezen maar dat heeft niet iedereen gedaan. Wat geeft het eigenlijk!

Eerst maar eens even de grote lijnen. Er hebben 58 mensen de moeite genomen dit in te vullen waarvoor grote dank. 25 van hen vonden in de dertig stuks gereedschap geen gereedschap dat hun lieveling was en kozen “Other…” De gereedschappen “zakmes”, “soldeerbout” en “naaimachine” kwamen ex aequo op de eerste (of tweede) plek. Alledrie haalden deze vijf stemmen. Als ik zelf had meegedaan had de soldeerbout gewonnen.

overzicht

Het allerleukste waren de lofzangen. Prachtige zinnen als “Geeft sterk het gevoel de wereld aan te kunnen.” (Marten over het zakmes), “…het ruikt altijd zo lekker.” (Bas over de Dremel), “…want er zit een gaspedaal op!” (Martje over de naaimachine). Hieronder lees je ze allemaal.

Corné over de Moniertang:moniertang

Het is een krachtige knipper maar ook een goed te doseren stripper.

 

 

 

 

Dov over het koksmes (had ik dat niet verboden?):

Je kunt alles in de keuken ermee doen.

 

Robs_3D over de 3D-printer:

3dprinterSamen met een 3D-software waarin ik een object teken is de 3D-printer wel het mooiste en  fascinerendste gereedschap dat ik ken. De lasersnijder staat voor mij op 2e plaats.

 

 

 

Margot over de nagelvijl:

Altijd in mijn tas. Tegen haakjes op mijn nagel, tegen rouwrandjes, maar voldoet (in de meeste gevallen) prima als schroevendraaier, inbussleutel en minihefboom.

 

Ernst over de multimeter:

multimeterOmdat een multimeter niet alleen gereedschap is bij klussen en maakprojecten, maar omdat je ook kan gebruiken als meetinstrument bij (geïmproviseerde) experimenten.
Van de installatie van een stopcontact in de schuur via een sensor op je arduino tot het meten van fijnstof in je straat: je multimeter is je vriend.

 

Maaike Lauret over de soldeerbout:

soldeerboutEen soldeerbout is veelzijdig. Je kunt er dingen mee solderen, maar ook iets branden in hout. Dat ziet er al snel indrukwekkend uit. Plus het is niet voor mietjes, want heet, maar ook te hanteren door een kleuter. Met toezicht uiteraard. Ik leerde solderen van mijn opa, in het schuurtje waar ik eigenlijk nooit mocht komen.

 

Peet over het zakmes:

zakmesHet beste gereedschap is het gereedschap wat je bij je hebt. Daarom is het Victorinox Zwitsers zakmes in diverse incarnaties mijn favoriet.

Van een licht herenmesje met gereedschap in twee lagen voor een schroefje, los draadje en ruwe nagel, tot een overcompleet vijf lagen gereedschap, klaar voor elk avontuur.

Het zakmes lost elk probleem netjes, charmant en effectief op, alsof de oplossing een incarnatie is van de verpakking. Een fractal van nut.  Prachtig.

 

Marten, ook over het zakmes:

Geen dag gaat er voorbij dat mijn zakmes niet gebruik. Vaak erg mooi gemaakt. Geeft sterk gevoel de wereld aan te kunnen.

 

Ilja over de schaar:

scissorsHij knipt zo lekker; in het Engels is hij meervoud.

 

 

Joek over het bierviltje:

BierviltjeHet bierviltje -enkelzijdig bedrukt!- staat voor ideaal schetspapier om een idee tot zijn essentie door te denken voor je aan de slag gaat. Had ook de achterkant van een envelop kunnen zijn of een resthoutje. Het gaat erom dat je niet al te gedetailleerd toch een helder plan krijgt. Alle goede ideeën passen op een bierviltje.

Tjaap over de draadstripper:

draadstripperNa jaren van pielen met mesjes, tangetjes en scharen toch maar een eigen draadstripper gekocht. Zo fijn! Zo makkelijk! En je voelt je zo’n professional! 🙂

 

Heleen over de Nicopresstang: 

nicopressDaar kan ik deltavliegers mee maken, en dus mensen mee laten vliegen!

 

Jelle over de soldeerbout:

Je warmt mijn print, mijn plaat, op. Van 0 tot 460 in 9 seconden.

 

Janneke Hagenaar over de naaimachine (en meer):

SONY DSC

Allereerst; de naaimachine… ga ik weer in ere herstellen, te lang onder het stof gestaan. Ik naai graag met papier en stof
en tja die breipennen zijn ook zo tof en de schaar… onmisbaar.
Weet je wat…ik ga je gereedschapslijst gebruiken voor mijn 2016 experiment, iets maken met steeds wisselend gereedschap en materiaal. Leve het maken!

 

Bas Flipsen over de Dremel:

dremelMultifunctioneel, en het ruikt altijd zo lekker.

 

 

Rob over de combinatiehaak:

combinatiehaakMeest veelzijdige meet- en afteken instrument.

 

 

 

Gyurka over het Zwitser zakmes:

gyurkaszakmes
Gyhrka’s zakmes

Een Zwitsers Zakmes, of noemen we dat tegenwoordig een Multitool? Enfin: dichtgevouwen heb je een grove vuisthamer, je hebt een mes, een schroevendraaier en een priem. Zo kun je van hout en kunststof al bijna alles maken. De belangrijkste onderdelen zijn de kurkentrekker en een flessenopener, natuurlijk.

 

Carla over de fretboor:

fretboorIk hou van hoe een fretboor precies in de palm van mijn hand past; het wordt als het ware een verlengstuk van mijn hand. Ik hou ervan om houten kralen uit te boren, zodat ze wel over het koord glijden dat ik uitgekozen heb. Ik hou ervan dat wat voorwerk met dit simpele stukje gereedschap (van mijn vader gekregen toen ik op kamers ging) alle boor-en schroefklussen makkelijker en beter laat gaan. Ik hou ervan dat er nauwelijks kracht voor nodig is en geen elektriciteit; en dat t gereedschap zelf geen lawaai maakt. Je hoort slechts het zachte geweeklaag van het hout. <3

 

Paul over het koksmes:

koksmesHet koksmes is bij uitstek mijn ‘maakgereedschap’. Als ik wat ga doen in mijn keuken, is het eerste dat ik pak mijn snijplank en mijn mes. En bijna elk ingrediënt passeert mijn mes, ik kan dus bijna niets maken zonder dat ik een keer mijn mes gebruikt heb. Ik heb mijn mes al zo’n 40 jaar, het heeft meer geleden dan ikzelf, maar zit nog steeds vol jeugdige energie en zal mij vast en zeker overleven. Het is een onmisbaar gereedschap in mijn beroepsuitoefening (maker education avant la lettre) en bij al mijn kookactiviteiten thuis. En voedsel bereiden is ‘maken’ bij uitstek!

 

Karen over de naaimachine:

Het is fantastisch om van platte lappen iets te maken waar iets in kan. Een tas, een broek, een jurk, een mand, een mapje, een want, een bloesje, een hoes…
En mijn naaimachine is dan onmisbaar!

 

Paul over de accuboormachine:

accubSchroeven, boren, schuren zonder moe te worden. Die van mij is altijd opgeladen!

 

Martje over de naaimachine:

(Haak-)Naald & draad zijn ook creatiehulpen van jewelste, maar de snelheid van de naaimachine is ongeëvenaard! Je kunt er echt mee racen, want er zit een soort gaspedaal op!

 

Ghislaine over de naaimachine:

Omdat je er zelfontworpen kledingstukken mee kunt maken. En herstelwerkjes 🙂

 

Edith over de naaimachine:

Kei knap hoe zo’n ding werkt. Ontdekt dat ik ook gewoon zelf (ipv oma) gordijnen kan maken… (Praktisch dus) En ook mooie kussens en tas (creatief). Fijne combi is dat!

Martin over het zakmes:

Mijn Leatherman Crater heeft zowel tijdens vakanties als in het werkveld zijn nut op diverse vlakken meer dan genoeg bewezen. Ik ga nooit zonder deze kanjer de deur uit. Niets is zo divers en veelvuldig inzetbaar gebleken. Een goed zakmes is een lifesaver.

 

Astrid over het tangetje:

tangIk houd van tangetjes omdat ze al snel als je iets maakt meedoen als extra sterke vingers of handen. Je kunt er mee buigen, knippen, trekken, slopen, zo fijn! Zowel grof als fijn werk. Ze voelen als echt gereedschap (stoer!) en zijn zowel thuis als in een werkplaats op hun plek. Bovendien zijn ze vaak zo mooi! Vooral de oude tangen: die je van je opa krijgt en dan na al die jaren nog steeds goed zijn.

 

Hans over de zaag:

zaagHet gevoel dat je met een simpele beweging takken in stukken kan zagen. Bijl (kloof) is overigens ook top.

 

Eva over de guts:

gutsGutsen met linoleum en dan drukken. Geweldig meteen kunst van hoog niveau. Dat bloeden neem je op de koop toe.

 

 

 

Aart over de inbusschroevendraaier 3mm:

inbusDeze gebruik ik bij mijn wetk zeker 50 keer per dag, elke machinesteller bij ons heeft er een in zijn broekzak.

 

Liesbeth over het bayzaagje:

babyzaagjeHandzaam en multifunctioneel voor het kleine zaagwerk (pvc, metaal en hout), onmisbaar in elk huishouden of klaslokaal!

 

Anoniem over de beitel:

beitelEen blinde zwaluwstaartverbinding die lukte! (heimelijk genoegen want niemand ziet hem.

 

 

Anoniem over het kniptangetje en het rondbektangetje:

Ik kan ermee pakken, buigen, krullen en knippen wat ik niet met mijn vingers kan.

 

Joost over de staartdeling:

Elegant, simpel, breed toepasbaar.

 

Tom over het tekenpotlood:

Een potloodschetpotloods maken voorafgaande het wilde maken verricht wonderen.

 

Anoniem over de vinylsnijder:

vinylcutterGewoon een mooi ding waarmee je makkelijk mooie dingen maakt.

 

Ankie over de breinaald:

breinaaldTwee breinaalden, bij voorkeur verbonden met een flexibele dunne kabel, garen en de rechte en averechte steek, en de mogelijkheden zijn eindeloos! Alfahelixen en betasheets in alle mogelijke variaties, te combineren tot praktische en nutteloze werken. En ik denk niet dat ik ooit uitgeleerd raak. Daarom: hulde aan de breinaald!

 

Jorrit over het lijmpistool:

lijmpistoolMaakt dingen maken opeens voor iedereen een stuk gemakkelijker!

Dré over het lijmpistool:

Hebben we eindeloos veel apparaat onderdelen mee aan elkaar gelijmd om zo robots enzo te maken.

 

Anoniem over duct tape:

ducttapeRedder van projecten, doorge-evolueerd plakband
Zonder jou geen prototype, geen noodredding.
even iets bij elkaar houden, of voor eeuwig vast,
Zit je in elk ding dat ik maak.

 

 

 

 

 

Vreugdevuur der nerdigheden

DSCN6671Op 30 december fietste ik met mijn vrouw langs de opbouw van het vreugdevuur op het strand bij Duindorp. We waren niet de enige en dat is logisch. Wat een onvoorstelbaar bouwwerk. Jongens met korte haren en zwarte truien werken zich de longen uit het lijf om de alle pallets naar boven te krijgen. Waar in de voorgaande jaren vaak een trap van pallets werd gebouwd om de boel naar boven te krijgen, werd er nu gewerkt met liften waar telkens een paar jongens mee naar boven reisden om de paleis aan te geven aan de jongens bovenop. Uit een keet verder klinkt harde “hakmuziek” en er branden een paar vuurtjes om de stapel heen. Een stuk of honderd mensen (zoals wij) staan naar dit spektakel te kijken. Er is sprake van een stevige sponsoring (lokale bedrijven vaak).

In Scheveningen wordt er ook een gebouwd en in lokale sociale media wordt de strijd wie het hoogste komt breed uitgemeten. Uiteindelijk wint Duindorp. Uiteindelijke hoogte: 33,80 meter. Scheveningen komt niet verder dan 33,25 m (een verschil van een laag van vier pallets). Om precies 0.00 uur op 01-01-2016 worden beide vuren aangestoken.

Na korte tijd staat de stapel in vuur en vlam en is het nog lang feest rondom de toren. Ik lag om een uur of een in bed (na een drukke verjaardag) maar kon niet direct de slaap vatten. En wat ik dan vaak doe is rekenen. Ik had, toen ik bij de stapel stond, al gezegd in een tweet dat ik een som zag bij het aanschouwen van de stapel.

Door mijn geweldige collega Tom Kooij werd ik binnen een paar minuten op mijn wenken bediend:

Alles in ordegroottes dus er was voor mij nog wel iets te rekenen over. Met de iPad in de hand ging ik aan de slag. Nu, rustig zittend achter de computer, doe ik dit nog eens wat preciezer. Wellicht ook aardig voor de mensen die in de eerste nacht van het nieuwe jaar iets anders aan het doen waren.

stapelpijlEerst ben ik op zoek gegaan naar de afmetingen en de massa van een pallet. Dat was snel gevonden. 1,20 bij 0,80 m groot en 0,144 m hoog. Gemiddeld massa: 25 kg. Dat was een mooi begin.

De stapel is niet rechthoekig maar loopt wat taps toe. Ik schatte in de nacht in dat het gemiddeld aantal pallets aan een zijde vijftien was. Ik doe dat nu iets nauwkeuriger. Ik neem de laag die hiernaast aangegeven staat met de rode pijl als gemiddelde laag. Nadat ik weg was zijn er nog een boel lagen pallets opgelegd dus ik denk dat dat wel klopt.

Van deze laag tel ik het aantal pallets naast elkaar. Zie het plaatjes hieronder.

tellenpallets

Het is nog niet gemakkelijk te zien maar het zijn er volgens mij dertien. Dat betekent dat er op een laag gemiddeld 169 liggen. Het totaal aantal berekenen is daarna niet meer zo moeilijk. De totale hoogte is bekend: 33,80 m. Dus om het aantal lagen pallets uit te rekenen hoef ik slechts de totale hoogte, officieel vastgesteld op 33,80 m te delen door de hoogte van één pallet (0,144 m): 33,80/0,144 = 235. Er zijn dus ongeveer 235×169=39715 pallets opgestapeld. Voor het gemak ga ik verder met 40.000 pallets. Meteen de eerste conclusie: dit is best een dure aangelegenheid: de goedkoopste, C keus, 3e keus, pallets kosten vanaf 90 stuks: €4,00 per stuk. Dus deze stapel kost zo’n €150.000.

palletHoeveel energie leveren al deze pallets bij elkaar, als je ze verbrandt? Om dit te kunnen uitrekenen, hebben we de verbrandingswarmte van hout nodig. Die kun je op internet vinden maar verschilt nogal, tussen de 10 en de 20 MJ/kg. Ik gebruik hier de laagste waarde (lager dan in mijn tweets) omdat daar rekening gehouden wordt met een het feit dat er geen volledige verbranding plaatsvindt, dus dat het rendement laag is. Dus 10 MJ/kg.

De totale houtmassa (een kleine deel van de massa wordt natuurlijk gevormd door de ijzeren spijkers maar dat verwaarloos ik) is 40.000 x 25 = 1.000.000 kg (1000 ton). Deze leveren dan 1.000.000 x 10 = 10.000.000 (tien miljoen) MJ. Dat is dus 1·10¹³ J. Dat lijkt veel maar is dat ook zo? Mijn leerlingen leer ik ook dat je pas kunt zeggen of iets veel, groot, klein of snel o.i.d. is, als je het vergelijkt met een bekende waarde.  De waarde waarmee ik het ga vergelijken is de de hoeveelheid energie die een normaal gezin verbruikt in een jaar.

famfour.jpgOp deze site staat dat een gezin met twee kinderen gemiddeld per jaar 4600 kWh elektrische energie gebruikt en 1720 m³ gas verstookt. De (netto) verbrandingswarmte van Gronings aardgas is 32 MJ/m³. Dus dat betekent dat er 1720 x 32 = 55.040 MJ per gezin aan aardgas wordt gebruikt. 1 kWh komt overeen met 3,6 MJ, dus het elektriciteitsverbruik per gezin per jaar is 4600 x 3,6 = 16.650 MJ. Bij elkaar is dit dus 71.600 MJ = 7,16·10¹⁰ J per gezin per jaar.

Kijk. Dit betekent dat er dus  1·10¹³/7,16·10¹⁰ = 140 gezinnen een jaar lang hun huishouden kunnen runnen van de energie die vrijkomt bij de verbranding van deze houtstapel. Dat is best veel (wel minder dan de 750 die ik in de nieuwjaarsnacht uitrekende maar toch).

Het is ook nog interessant om eens te kijken naar het vermogen: de hoeveelheid energie die per tijdseenheid vrijkomt. Om hier iets over te kunnen zeggen, moet ik weten hoe lang deze stapel brandt. Ik keek de volgende ochtend om een uur of tien. Het vuur was (min of meer) uit en er werd al opgeruimd. Ik heb even gezocht en vond deze tweet:

ecDe foto is rond 03.00 uur genomen, dus ik ga uit van een brandduur van ongeveer vier uur. Het vermogen is dan makkelijk uit te rekenen: 1·10¹³/(4 x 3600) = 7·10⁸ W, dus zo’n 700 MW. Dit is een verbijsterend vermogen! In de ordegrootte van een energiecentrale. Kijk maar eens naar deze lijst.

Korte samenvatting:

  • Ongeveer 40.000 pallets worden er gebruikt.
  • De totale balletmassa: 1.000.000 kg
  • Kosten pallets: €150.000
  • Hoeveelheid energie die vrijkomt: 140 x de energie die een gezin verstookt in een jaar
  • Vermogen: 700 MW.

Indrukwekkende getallen, zeker ook als je bedenkt dat het vreugdevuur in Scheveningen ongeveer even groot is. Bij mijn eerste tweets werden hier ook wat vraagtekens bij gezet. En dat begrijp ik. Het is veel energie, er komt viezigheid bij vrij en het kost een berg geld. Aan de andere kant levert het plezier op voor jongelui die wellicht anders ergens anders vreugdevuren zouden stoken. En wat kost een open haard per jaar aan hout? Er zijn ook berichten dat deze niet al te goed voor het milieu en de gezondheid zouden zijn. Zeg het maar (in de comments).